Połączenie się dwóch odmiennych komórek płciowych, czyli gamet (gametes), powstanie zygoty i rozwój nowego ustroju potomnego są podstawą rozrodu (reproduction). Komórka płciowa męska, czyli plemnik (spermium), wytwarzana jest w jądrze (testis), a komórka płciowa żeńska, czyli jajo (ovum), powstaje w jajniku (ovarium).
Zarówno komórki płciowe męskie, jak i żeńskie w czasie dojrzewania wykazują podział redukcyjny (meiotic division), w czasie którego liczba chromosomów zmniejsza się o połowę. W organizmie mężczyzny i kobiety w jądrze komórkowym komórek somatycznych jest 46 chromosomów. U mężczyzny są to 22 pary autosomów i dwa chromosomy płciowe: X i Y. U kobiety występują również 22 pary autosomów i dwa chromosomy płciowe: X i Y.
W czasie podziału redukcyjnego w cewkach nasiennych krętych jąder powstają komórki płciowe męskie zawierające 22 chromosomy (autosomy) i jeden chromosom płciowy X lub Y. W jajnikach dojrzałe komórki płciowe żeńskie mają 22 chromosomy i 1 chromosom płciowy X. Od I informacji genetycznej zawartej w chromosomach płciowych zależy płeć osobnika. Po połączeniu się dwóch dojrzałych komórek płciowych, czyli po zapłodnieniu (fertilization), i powstaniu zygoty determinuje się płeć genetyczna (genetic sex) przyszłego organizmu. Jeżeli zygota zawiera chromosomy XY, będzie to genetycznie organizm męski, jeśli zaś zygota ma 2 chromosomy XX — genetycznie organizm żeński.
W 9 tygodniu życia płodowego pod wpływem hormonów wydzielanych przez gruczoły płciowe — testosteronu u płodów męskich i estrogenów u płodów żeńskich — tworzy się płeć gonadalna (gonadal sex). Garnitur

chromosomalny i hormony płciowe warunkują płeć somatyczną (somatic sex), na którą składa się rozwój narządów płciowych wewnętrznych i zewnętrznych oraz budowa ciała i zachowanie typowe dla płci męskiej lub żeńskiej.
Gruczoły płciowe nie wykazują większej aktywności w organizmach wzrastających aż do czasu osiągnięcia dojrzałości płciowej, która występuje u chłopców średnio w 14 roku życia i u dziewcząt w 12 roku życia. W okresie pierwszych kilkunastu lat życia wytwarzanie i wydzielanie do przysadkowych naczyń wrotnych hormonu uwalniającego gonadotropiny z przysadki (GnRH) jest hamowane m.in. przez melatoninę powstającą w szyszynce. Osiągnięcie dojrzałości płciowej jest uwarunkowane zwiększeniem wydzielania gonadotropin przez część gruczołową przysadki.